TECHNOOPERA

EN

Technopera is a multimedia event merging opera with techno culture, referencing the projects of the iconic Tri-City art group C.U.K.T. (Central Office of Technical Culture) carried out in the late 1990s. Its members believed in the rhythm and trance-like nature of techno music, as well as the potential for subliminal influence on the audience to shape social and civic attitudes and educate society.

This futuristic spectacle was created from fragments of popular science and science fiction films arranged as a dialogue between characters. The libretto was authored by Podletz (Artur Kozdrowski) and Peter Style (Piotr Wyrzykowski), with the musical score by Michał Jacaszek and NeoQuartet. The cast includes actor Mikołaj Robert Jurkowski, soprano and performer Aleksandra Klimczak, and an Alien, Machine, and Cyborg generated using artificial intelligence. The libretto, performed live by a VJ, serves as a choreographic and dramaturgical point of reference for the actors and musicians.

The first installment of Technopera took place in 1996, and its continuation is the result of a collaboration between C.U.K.T., NeoQuartet, and Jacaszek. The most recent iteration occurred eighteen months ago in the post-industrial space of the former Gdańsk Shipyard, featuring a central theme inspired by a tweet from Robert Scoble: “Have you wondered what happens when every human being knows everything?” The slogan for “Technopera 2024” is the question: “What does the machine not reveal to us, and why?”

Credits

  • Direction: Piotr Wyrzykowski

  • Libretto: Piotr Wyrzykowski, Artur Kozdrowski

  • Music: Michał Jacaszek, NeoQuartet

  • Scenography & Visuals: Piotr Wyrzykowski

  • Cast: Aleksandra Klimczak, Mikołaj Robert Jurkowski, Michał Jacaszek, NeoQuartet

  • Dance: Sayaka Haruna Kondracka and Bartek Kondracki

  • Costumes: Agnieszka Kochańczyk (in collaboration with Natalia Fierka and Karolina Kaźmierczak)

Review: Trójmiasto.pl

The WL4 Art Space Mleczny Piotr is surrounded by post-industrial landscapes. On the way to the gallery, we pass shipyard grounds filled with intricate metal sculptures set upon the former slipway of the K-2 Hull Department. It is not just the venue chosen for the premiere of “Technopera 2023” that connects to Tri-City history—the initiative itself is a nod to the C.U.K.T. art group, which utilized rave culture and the trance-like nature of techno to conduct educational activities and shape social and civic attitudes.

On a sweltering evening, after climbing winding stairs, we enter the dark and stifling hall of WL4. Every deckchair is occupied—the tickets are completely sold out. After a 25-minute wait, Mikołaj Robert Jurkowski (as the Human) and performer/soprano Aleksandra Klimczak appear on stage. Their intertwined hands begin an extraordinary, hypnotic dance accompanied by the music of NeoQuartet. Through the subsequent acts, we are guided by both flesh-and-blood characters and entities generated by AI: the Alien, the Machine, and the Cyborg.

“Technopera 2023” is the latest installment of an event that has been evolving since 1996, including versions staged outside the Tri-City (versions 3.0, 4.1, and 5.0). Like its predecessors, it focuses on the relationship between humans and technology while questioning the nature of that bond. The work is based on a libretto by Artur Kozdrowski and Piotr Wyrzykowski, accompanied by an electronic musical layer prepared by Michał Jacaszek. The performance is built upon audiovisual samples—using quotes from popular science and sci-fi films—which form a dialogue between the characters and provide an orientation point for both the audience and the artists.

Describing the progression of “Technopera 2023” feels impossible. Compared to previous editions, there is little actual techno, yet the standard terms used to describe opera also fail. We experienced unbridled, wild energy; we admired picturesque cyberpunk visuals based on primal fears of the unknown. This flurry of metaphorical images and concrete sounds combined into a non-linear parable about the human condition in a world saturated with technology.

Merging art forms as disparate as opera and techno carries a massive risk of style over substance. In this case, however, that line was never crossed. The libretto, strongly rooted in the present day, simultaneously evoked anxiety and induced a trance. The catchy, powerful electronic sounds of the string quartet bolstered the techno aesthetic, fitting surprisingly well into the cycle. The 48-minute performance passed far too quickly; the brutal return to reality left a sense of longing and a lack of answers to the existential questions posed during the show.

Upon leaving WL4, we were able to complete a “Cyborg Test.” One wonders if the inspiration was the Dickian empathy test used to distinguish humans from androids in the novel Do Androids Dream of Electric Sheep?. Did anyone pass? We will likely never know the truth—just as we may never know whether we rule technology, or if it rules us.

PL

Technopera to multimedialne wydarzenie łączące operę z kulturą techno, nawiązuje do projektów kultowej trójmiejskiej grupy artystycznej C.U.K.T. realizowanych pod koniec lat 90. Jej członkowie wierzyli w rytm i transowość muzyki techno oraz w możliwość podprogowego oddziaływania na odbiorcę, aby kształtować postawy społeczne, obywatelskie i edukować społeczeństwo.
To futurystyczne widowisko powstało z fragmentów filmów popularnonaukowych i science fiction ułożonych w formie dialogu między bohaterami. Autorami libretta są Podletz (Artur Kozdrowski) i Peter Style (Piotr Wyrzykowski), a oprawy muzycznej Michał Jacaszek i NeoQuartet. Obsadę tworzą aktor Mikołaj Robert Jurkowski, sopranistka i performerka Aleksandra Klimczak oraz Obcy, Maszyna i Cyborg wygenerowani przy pomocy sztucznej inteligencji. Libretto odgrywane na żywo przez VJ-a stanowi choreograficzny i dramaturgiczny punkt odniesienia dla aktorów i muzyków.
Pierwsza odsłona Technopery miała miejsce w 1996 roku, a jej kontynuacja to efekt współpracy C.U.K.T. z NeoQuartetem i Jacaszkiem. Ostatnia odsłona miała miejsce półtora roku temu w poprzemysłowej przestrzeni dawnej Stoczni Gdańskiej i jej motywem przewodnim był tweet Roberta Scoble: „Czy zastanawialiście się nad tym, co się stanie, gdy każdy człowiek będzie wiedział wszystko?”. Hasłem „Technopera 2024” jest pytanie: „Czego nie wyjawia nam maszyna i dlaczego?”

Reżyseria: Piotr Wyrzykowski
Libretto: Piotr Wyrzykowski, Artur Kozdrowski
Muzyka: Michał Jacaszek, NeoQuartet
Scenografia i oprawa wizualna: Piotr Wyrzykowski
Występują: Aleksandra Klimczak, Mikołaj Robert Jurkowski, Michał Jacaszek, NeoQuartet
Taniec: Sayaka Haruna Kondracka i Bartek Kondracki
Kostiumy: Agnieszka Kochańczyk, współpraca – Natalia Fierka, Karolina Kaźmierczak

Recenzja Trójmiasto.pl:

Przestrzeń Sztuki WL4 Mleczny Piotr okalają postindustrialne krajobrazy. W drodze do galerii mijamy postoczniowe tereny z misternymi, metalowymi rzeźbami ustawionymi na dawnej pochylni Wydziału Kadłubowego K-2. Nie tylko miejsce, wybrane na premierę „Technopery 2023”, łączy się z trójmiejską historią – sama inicjatywa to ukłon w stronę grupy artystycznej C.U.K.T. (Centralny Urząd Kultury Technicznej działający w Trójmieście w latach 90), która, wykorzystując kulturę rave oraz transowość muzyki techno, prowadziła działania edukacyjne oraz kształtowała postawy społeczne i obywatelskie.

W upalny wieczór, po pokonaniu krętych schodów, trafiamy do ciemnej i dusznej sali WL4. Wszystkie leżaki są już zajęte – bilety wyprzedały się całkowicie. Po 25 minutach oczekiwania na scenie pojawiają się Mikołaj Robert Jurkowski (w roli Człowieka) oraz performerka i sopranistka Aleksandra Klimczak. Ich splecione dłonie rozpoczynają niezwykły hipnotyczny taniec, któremu towarzyszą dźwięki muzyki w wykonaniu NeoQuartetu. Przez kolejne akty prowadzą nas zarówno bohaterowie z krwi i kości, jak i byty wygenerowane za pomocą sztucznej inteligencji – Obcy, Maszyna oraz Cyborg.

„Technopera 2023” to najnowsza odsłona wydarzenia realizowanego od 1996 roku, również poza Trójmiastem (wersje 3.0, 4.1 oraz 5.0). Tak jak poprzedniczki skupia się na relacji człowieka z technologią, jednocześnie stawiając pytania o jej charakter. Dzieło opiera się na libretcie autorstwa Artura Kozdrowskiego i Piotra Wyrzykowskiego, a towarzyszy mu elektroniczna warstwa muzyczna przygotowana przez Michała Jacaszka. Podstawą performansu są audiowizualne sample, wykorzystujące cytaty z filmów popularnonaukowych oraz science fiction, układające się w dialog między bohaterkami i bohaterami „Technopery” oraz stanowiące punkt orientacyjny dla słuchaczy i artystów.

Opisanie przebiegu „Technopery 2023” wydaje się niemożliwe. W porównaniu do poprzednich odsłon niewiele tam techno, jednak środki wykorzystywane do opowiadania o muzyce operowej również zawodzą. Doświadczyliśmy nieskrępowanej dzikiej energii; podziwialiśmy malownicze cyberpunkowe wizualizacje, bazujące na pierwotnych lękach przed nieznanym. Feeria metaforycznych obrazów i konkretnych dźwięków ułożyła się w nielinearną przypowieść o kondycji człowieka w świecie przesyconym technologią.

Łączenie dziedzin sztuki, tak odmiennych, jak opera i techno, niesie ze sobą ogromne ryzyko przerostu formy nad treścią. W tym przypadku granica nie została jednak przekroczona. Silnie osadzone w teraźniejszości libretto jednocześnie wywoływało niepokój i wprowadzało w trans. Chwytliwe mocne dźwięki elektronicznego kwartetu smyczkowego podbijały techno brzmienie, zaskakująco dobrze wpasowując się w cykl. 48 minut występu upłynęło zdecydowanie zbyt szybko; brutalny powrót do rzeczywistości pozostawił niedosyt i brak odpowiedzi na zadane podczas performansu egzystencjalne pytania.

Opuszczając WL4, mogliśmy wypełnić test na cyborga. Ciekawe, czy inspiracją do jego przeprowadzenia stał się Dickowski test empatii pozwalający odróżnić człowieka od androida, opisany na kartach powieści Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?. Czy ktokolwiek go zdał? Pewnie prawdy nie poznamy nigdy – tak jak i tego, czy my rządzimy technologią, czy to ona rządzi nami.